|
Staap op Beriato.com en op de site van bert appermont. Heb het even voor je opgezocht, er staat ook een opname van een harmonie op.
In de loop van de geschiedenis hebben verschillende schrijvers en componisten het tragische verhaal van Egmont gebruikt om er hun persoonlijke invulling aan te geven, denk maar aan de overbekende ‘Egmontouverture’ van Beethoven.
Toen de muziekvereniging ‘Lamoraal van Egmont’ me de opdracht gaf om een werk rond deze figuur te componeren was ik dan ook erg geïnteresseerd om op mijn eigen manier de diepte en spankracht van dit tijdloze verhaal te ontdekken en muzikaal uit te drukken.
Vier elementen of taferelen uit het verhaal fungeren als belangrijke dramatische pijlers: Egmont’s bruiloft (deel 1), Egmont’s moeilijke relatie met Filips II (deel 2), zijn onthoofding te Brussel (deel 3) en de opstand van de Nederlanden tegen de Spaanse onderdrukking die hieruit voortvloeide (deel 4).
Het werk opent met de meeslepende melodie die de figuur van Egmont verklankt en doorheen het werk in verschillende gedaantes zal terugkeren. Daarop volgt een opgewekte en virtuoze renaissancedans die de sfeer van een bruiloftsfeest midden 16de eeuw oproept. Het is niet de plechtige inzegening van het huwelijk tussen graaf Lamoraal van Egmont en Sabina van Beieren die wordt uitgedrukt, eerder de sfeer van het feest zelf en de muziek die er mogelijk gespeeld werd. Naar het einde van dit deel toe, klinkt de muziek steeds Spaanser; de Nederlanden waren dan ook onder Spaans bewind en Egmont was een trouwe dienaar van de Spaanse kroon, voor wie hij verschillende veldslagen had gewonnen.
In deel 2 worden achtereenvolgens de figuren van Filips II – koning van Spanje – en Egmont voorgesteld. Een listig en duister thema ondersteund door een opzwepende begeleiding met Spaanse gitaar (ad lib.) en castagnetten typeert de machtsgeile en tirannieke figuur van Filips die als het ware Egmont (en anderen) bezweert om hem te volgen in zijn gruwelbewind. Egmont’s thema weerklinkt daarop in pure eenvoud en stille melancholie. Hoewel bekend als magistraal veldheer, worden eerder zijn kwetsbaarheid als mens en innerlijke verscheurdheid (hij kan immers geen keuze maken tussen zijn vorst en zijn volk) hier gesuggereerd door de intieme klanken van de hoornsolo en de tokkelende gitaar.
De 2 thema’s komen samen en groeien steeds meer uit elkaar, net zoals de 2 figuren. Egmont, die nochtans Filips adoreerde, kan zich steeds moeilijker verzoenen met diens beleid (inquisitie), en hoewel hij als in een wals probeert naar diens pijpen te dansen, komt er steeds meer spanning op hun verhouding. Dit deel mondt dan ook uit in een grootse tutti waarbij de thema’s van beide figuren door elkaar klinken, wedijverend in een wervelende Spaanse dans.
Egmonts’ naïviteit en blind vertrouwen in Filips worden hem uiteindelijk fataal: ondanks waarschuwingen van zijn goede vriend Willem de Zwijger wordt hij samen met Hoorne op laffe wijze gevangengenomen, veroordeeld en terechtgesteld op de grote markt van Brussel. De muziek schildert de gang naar het schavot: Egmont als een martelaar, verraden door zijn vriend Filips, wandelt op de klanken van een schrijnende dodenmars zijn onvermijdelijke noodlot tegemoet. (deel 3) De protesten van het massaal opgekomen volk klinken steeds heviger, de muziek wordt dan ook steeds somberder, tot de doffe trommels weerklinken en Egmont in de aanwezigheid van heel wat belangrijke adellijke figuren uit die tijd wordt onthoofd.
De schok en verontwaardiging in de Nederlanden, maar ook in de rest van Europa is erg groot; één van de meest voorname edellieden wordt zonder gegronde rede openbaar terechtgesteld. Het is de onrechtstreekse aanleiding tot blijvend verzet van de Nederlanden tegen de Spaanse bezetter, een oorlog die 80 jaar zal duren. Hamerende motieven in het scherp koper worden afgewisseld met een onrustig koraalthema begeleid door roffels op de grote trom. (deel 4) Dit mondt uit in een soort strijdmars waarin de trombones op de voorgrond treden met een heroïsch en agressief thema. De onderhuidse strijd woedt voort tot Willem de Zwijger protestanten en katholieken weet te verenigen en de Spanjaarden voorgoed te verslaan. Na een erg virtuoze passage, weerklinkt dan ook een groots overwinningskoraal in het ganse orkest afgewisseld met signaalmotieven in het scherp koper. Het werk eindigt tenslotte met een korte aanhef van het Nederlandse en Belgische volkslied: uit deze strijd zijn uiteindelijk de landen Nederland en later België ontstaan.
Bij het tot stand komen van het werk wou ik graag volgende personen bedanken: gitarist Gert Huber voor zijn deskundige hulp bij de gitaarpartituur, Jan Lute en Jos Hof voor alle nuttige en inspirerende informatie over Egmont en het bestuur van muziekvereniging ‘Lamoraal van
Egmont’ voor hun warme ontvangst en boeiende rondleiding in Egmond en Egmond aan Zee.
De compositieopdracht is verder mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Stichting
Standbeeld Lamoraal van Egmont, de gemeente Bergen, Hotel Zuiderduin, Egmond aan Zee, de Stichting VSB Fonds en de Stichting Fonds voor de Geld- en Effectenhandel.
|
Registreren
Gebruikerspaneel
Leden
Zoeken
Help
Inloggen
