Concertgebouworkest Mahler 5 en Don Juan

Emile

Ok, even een stukje geschiedenis...

In de barok werd er vooral op natuurtrompetten in C en D gespeeld (twee keer zo lang als onze huidige trompetten). In de klassieke tijd moesten trompettisten in meerdere toonsoorten gaan spelen. Hiervoor hadden ze een trompet in bv. F (anderhalve keer zo lang als onze bestrompet) die mbv beugels verlengd kon worden tot en met lage A.

De eerste ventieltrompetten waren daarom ook F-trompetten. Deze eerste ventielen lekten en de toon van ventieltonen was anders dan van gewone tonen. Trompettisten bleven daarom in het begin hun beugels gebruiken, zodat ze zo min mogelijk ventielen nodig hadden.

Ondertussen waren er ook ventielen toegevoegd aan de posthoorn die traditioneel in bes gestemd stond, dit nieuwe instrument werd cornet (=kleine hoorn) genoemd. Er waren nu trompetten in F en cornetten in Bes. Veel trompettisten speelden in deze tijd alles op cornet omdat die makkelijker speelde en daardoor ontstonden er ook trompetten in bes.

Overigens was de eerste korte trompet een "bachtrompet" in a (net iets langer dan onze bestrompet) speciaal gemaakt om de hohe messe van bach te spelen. Een eeuw eerder speelde men deze muziek op een anderhalf keer zo lange D-trompet. Een eeuw later (=nu) speelt men dit op een twee keer zo korte piccolo in A.

Wat componisten voorschrijven is weer een heel ander verhaal. In de tijd van de natuurtrompetten was alles nog relatief simpel. Bach schreef mooie getransponeerde partijen en zette erboven welke trompet je moest gebruiken. Handel schreef alles klinkend op. Maar je had geen keus anders dan stukken voor D trompet op D-trompet te spelen. Zo was het ook in de klassieke periode (mozart, beethoven, schubert etc)

Daarna wordt het een zooitje. Componisten weten wel iets van de ontwikkelingen maar liggen altijd achter en doen gekke dingen. Wagner schreef ongeveer elke maat een andere transpositie, soms verandert de transpositie binnen een overgebonden noot! Rimsky-Korsakov vond de alttrompet uit, door de oude f-trompet die net in onbruik was geraakt in te zetten voor het lage register. (Mlada was het eerste stuk waarin deze werd gebruikt)

Wat Mahler precies bedoelde met f en bes-trompet is niet helemaal duidelijk. Beide partijen zijn even moeilijk, denk ik. Misschien dat hij in twee toonsoorten schreef omdat componisten dat voor klarinet ook doen (bes en a, ook sommige trompetmuziek staat in bes en a, bv. carmen)

A3aan

Kijk! Nu snap ik het weer....Bedankt Emile!

bartjefrit

Mooi stukje geschiedenis Emile!

Concertgebouworkest Mahler 5 en Don Juan

Wie is er online